اطلاع دهد . حركت كاروان ، پس از آمادگى مسافرين ، با صداى كوس صورت مىگرفت . معمولا در معيت كاروانهاى مهم ، عده‌اى سوار مسلح در حركت بودند تا مردم را از دستبرد و شبيخون دزدان در امان دارند . هركس از قافله جدا مىماند يا راه را گم مىكرد ، همواره در معرض خطر مرگ بود . اغلب شعرا و گويندگان ، بمناسبت ، به مشكلات و خطراتى كه سفرهاى آن روزگار ، در پيش داشته ، اشاره كرده‌اند ؛ چنان كه حافظ مىگويد : كاروان رفت و تو در خواب و بيابان در پيش * ره چه جويى ، ز كه پرسى ، چه كنى ، چون باشى سعدى مىگويد : خواب نوشين و بامداد رحيل * باز دارد پياده را ز سبيل علاوه بر سواران مسلح نيزه‌دار كه منوچهرى در اين بيت به آنها اشاره كرده : ز نوك نيزه‌هاى نيزه‌داران * شده وادى چو اطراف سنابل اغلب خود كاروانيان مسلح بودند تا در صورت بروز خطر ، در مقام دفاع برآيند . در بعضى موارد ، كه كاروان از جهاتى اهميت داشت ، از امرا و حكومتهاى سر راه مدد مىخواستند ؛ چنان كه در جوامع الحكايات ، عوفى مىنويسد : كاروانى از جانب بصره و اهواز بسوى سيستان روان بود . براى حمايت كاروان ، از پادشاه سيستان كمك خواستند و او پنجاه سوار مأمور كرد تا كاروان را به مأمن برساند . و گاه ، با دادن رشوه و باج ، خطر را دفع مىكردند . در بعضى از جاده‌ها ، در فواصل معين ، كاروانسراهايى مجهز به وسايل لازم ساخته بودند تا مسافرين با خيال راحت در آن زندگى كنند . بعضى از اين كاروانسراها را حكام و مأمورين و برخى را خيرخواهان زمان براى آسايش خلق ساخته بودند كه مجانا در اختيار مردم مىگذاشتند . كسانى كه در كاروانسراهاى داخل شهر اقامت مىكردند و كالاهاى خود را در آنجا پياده مىكردند معمولا مبلغ معينى بعنوان حق توقف يا بارانداز مىپرداختند . در هر كاروانسرا چند اتاق بالنسبه بزرگ براى پذيرايى بزرگان ساخته بودند ، ولى بطور كلى ، اتاقها كوچك بود و گاه در زمستان ، مسافرين در طويله‌هايى كه جنب كاروانسرا ساخته بودند اقامت مىكردند . بعضى از اتاقها پنجره‌اى به طرف آخر داشت تا صاحب اسب بتواند از وضع مركوب خود باخبر باشد . اتاق كاروانسراهايى كه موقوفه نداشت بدون اثاثه بود و مسافر ، خود بايد فرش و ساير لوازم زندگى را همراه داشته باشد و مواد غذايى را ، به اقتضاى فصل ، از كاروانسرادار يا دهاتيها بخرد . هر كس اول وارد كاروانسرا مىشد حق تقدم داشت و مىتوانست از بهترين حجره‌ها استفاده كند و بين غنى و فقير از اين جهت امتيازى نبود . شبها ، در كاروانسرا را مىبستند و معمولا يك يا چند نفر براى پاسبانى و مراقبت در داخل كاروانسرا يا روى برجها به ديده‌بانى مشغول بودند . در قديم ، منازل بين راه را يك نفس ، طى مىكردند و فاصلهء منازل يكسان نبود و معمولا از 6 تا 12 ساعت طول مىكشيد و علت اين اختلاف ، وجود يا عدم آب در بين راه بود . اغلب كاروانها شبها حركت مىكردند تا روز به منزل برسند و فرصت براى كارهاى لازم داشته باشند . از تاريخ بيهقى برمىآيد كه گاهى سلاطين بر عمارى كه بر ماده پيل زده بودند مىنشستند و سفر مىكردند .